Internetrecht door Arnoud Engelfriet

Een blogger las mijn gids over gebruik van materiaal van anderen en stuurde me een uitgebreide mail. Omdat het onderwerp veel bloggers aangaat, plaats ik de brief integraal (ja, met expliciete toestemming).

Ik werd hier door een bevriende blogger naar toe gestuurd, en raakte zeer verontrust. Ik beheer twee weblogs met langlopende series over kunst en over dieren. Zonder afbeeldingen geen series. Deeplinken is geen optie, om redenen die je op je site zelf al uitlegt, en daarbij is een weblog zonder plaatjes gewoon niet aantrekkelijk, surfers klikken snel weer weg.

Ik heb daar honderden ongeautoriseerde kunstafbeeldingen staan. Nu vind ik het geen enkel bezwaar als de eigenaar van een afbeelding mij verzoekt de zijne weg te halen, ik kan het jammer vinden maar delete het onmiddellijk. Maar jij stelt dat ik dan al te laat ben, dit gebaseerd op de zaak Galeries.nl.

Ik heb al langer de indruk dat rechters er een eigen wetboek op nahouden. De één geeft je een boetetje, de ander een gevangenisstraf. Maar het punt is eigenlijk, dat die copyrightwet in beginsel niet deugt. Het is ronduit idioot dat je niet aan hoeft te tonen dat een schrijf, schilder of fotowerk van jou is. Je publiceert het ergens, je naam staat er niet bij, voor anderen is het daardoor van de Grote Onbekende, en toch claim je het. En op een wijze die ik nogal arrogant vind. Moet ik de naam ruiken of zo?

Nu kan een kopieerder van een internetafbeelding heel makkelijk een copyrightregel in een foto wegshoppen of er afknippen. Toch is dat de issue niet. Ik heb zelf vele, vele uren verspild met het zoeken naar de naam van een auteur. Van een afbeelding die nota bene op zijn eigen site stond. Er was zelfs geen profiel met een pseudoniem. Ik heb ook meerdere malen een sitebeheerder gemailed met de vraag of ik zijn afbeelding mocht gebruiken. Ik kreeg nooit antwoord. Daar ben ik dan ook mee gestopt.

Wat moet je hier nou mee? Achter me staan tien, honderd anderen die dat plaatje ook willen gebruiken, langs me heen reiken en het van de site plukken, toedeloe. Dat mogen zij ook niet, maar het maakt wel dat je er dan makkelijk over gaat denken; klik, kopieer/plak, verder geen gezeur.

Een kopieerder weet dus vaak niet wie de auteur is, maar weet ook vaak niet of de afbeelding die hij kopieert, niet alreeds een illegale kopie is. Het plaatje is in principe dan helemaal taboe, maar het is zo mooi, en heeeelemaal wat ie zocht voor zijn nieuwe artikel…

Het is fout, ik weet het. Maar de wet is niet waterdicht. En als een rechter met een bad hair day of een eksteroog dan de eiser tegemoet komt door voorbij te gaan aan de gewilligheid van de kopieerder om het plaatje per onmiddellijk te verwijderen alsmede excuses te maken, en keihard zegt, “Niks mee te maken, u krijgt een boete van 2000 euro”, vind ik dat NIET rechtvaardig.

Dan is er nog een ander punt. Mijn twee weblogs hebben geen commerciële oogmerken (en ook weinig bezoekers, gemiddeld 10 per dag). Ik kan zonder meer aantonen dat ik geen plagieur ben en geen zelfverrijker, ik breng gewoon eerbetonen aan kunstenaars (en gratis exposure) en ik draag mijn steentje bij in de strijd tegen dierenleed. En daar hoeft een rechter niet ontvankelijk voor te zijn? Moeilijk te verteren.

Ik breng dit alles ter sprake omdat mijn weblogs me zeer aan het hart liggen (ondanks die schamele schare fans). Ik ken de Galeries.nl-kopieerder en zijn beweegredenen niet, maar vind evengoed een hoop onredelijkheid in die zaak zitten. En ik vind het ook absurd dat de Galerie en de fotograaf wel het lef hebben een zaak aan te spannen, maar niet het fatsoen om hun spullen zelf even van een merkje te voorzien. Omdat dat ‘niet hoeft’.

Wat vinden jullie?

Arnoud

Een lezer mailde me:

Ik heb een zakelijk geschil met een klant waarvoor we binnenkort bij de kantonrechter staan. De wederpartij heeft e-mails tussen ons als bewijs gebruikt. Maar zij hebben de nodige trucs uitgehaald: sommige mails zijn weggelaten, en andere zijn inhoudelijk gewijzigd of geantedateerd.

We hebben alle originele mails nog in onze map Verzonden en het archief van inkomende mails van deze klant. Maar hoe kunnen wij nu de rechter overtuigen dat onze versies echt zijn en die van de klant vervalst?

Altijd lastig, zoiets. Je kunt printouts van je eigen kopieën van de e-mails als bewijsstuk in het geding brengen. Het zal dan opvallen dat deze afwijken van de kopieën van de tegenpartij. Het is dan aan de rechter om af te wegen welke hij authentiek acht.

Elke aanwijzing dat iets niet klopt, mag je naar voren brengen als bewijs. Zo zou het kunnen dat een mail met veranderde datum ineens verwijst naar een mail met een latere datum, wat natuurlijk niet kan. Ook kun je aan de headers laten zien op welke mail een bepaalde mail een reactie was. Als dat niet klopt door de aangepaste data, is dat ook mooi bewijs.

Inhoudelijke wijzigingen zijn lastiger aan te tonen. In ieder geval moet je keihard ontkennen die tekst geschreven of ontvangen te hebben. Ook hier weer, elk argument waarom dat zo zou zijn, mag je naar voren brengen. Als een wijziging je iets in de mond legt dat in een eerdere mail geheel anders staat, dan is dat een aanwijzing voor vervalsing.

Hebben jullie suggesties?

Arnoud

Tot 1 september kon u intekenen, had ik gezegd. Maar als u er nu snel bij bent, tot uiterlijk donderdagochtend 9:03, zal ik niet moeilijk doen over die datum.

Het boek komt in september uit via Lulu.com en zal 24,95 gaan kosten. Maar speciaal voor alle lezers van deze blog maak ik graag een uitzondering. Wie mij dus voor donderdag 9:03 mailt met naam en adresgegevens en de belofte het bedrag over te maken naar mijn bankrekening, krijgt het boek voor slechts 19,95 (incl. porto) toegestuurd!

Arnoud

Luchtvaartmaatschappij Ryanair heeft een hoogoplopend conflict met enkele vliegwebsites meldde Nu.nl gisteren. De sites zouden de ticketprijzen van de site van Ryanair ’scrapen’ om daarmee leuke aanbiedingen met een minstens zo leuke marge er bovenop te kunnen doen.

De truc is dat een robotje van de vliegwebsites zich aanmeldt op de site van Ryanair, zogenaamd als onschuldige consument op zoek naar een ticket. De actuele prijzen van Ryanair worden zo uitgelezen (die kunnen per dag of zelfs per query veranderen) en met de bovengenoemde leuke marge getoond als speciale aanbieding op de vliegwebsite. Wil een bezoeker daar van die aanbieding gebruik maken, dan meldt het robotje zich weer bij Ryanair om met de gegevens van die bezoeker het ticket te bestellen.

Mag dat zomaar? Het scrapen van andermans site is juridisch nogal tricky. Je krijgt te maken met databankrechten, auteursrechten en geschifte, pardon geschriftenbescherming. Ryanair heeft al een paar jaar geleden een creatieve eigen manier bedacht om aan deze praktijken een einde te maken. Men weigert simpelweg tickets te leveren wanneer zo’n robotje het ticket bestelt namens een klant. Die manier van werken is verboden in de algemene voorwaarden van Ryanair.

Maar waar maakt Ryanair zich zo druk om? Een klant is een klant, zou je zeggen. Vliegwebsite Ebookers.ie verklaart in Silicon Republic dat het Ryanair te doen zou zijn om de extra’s die men naast de goedkope tickets probeert te slijten. Op hotel- en autohuur verdient Ryanair meer dan op de tickets, aldus Ebookers. En omdat anderen ook onder die prijzen gaan zitten, wil Ryanair hen het leven moeilijk maken.

Ryanair heeft aangekondigd te gaan lobbyen voor meer juridische bescherming van prijsinformatie en het via robotjes laten doen van bestellingen. Zucht.

Arnoud

Intrigerend. Via SOLV vond ik een vonnis over stalking via internet, waarbij de dader onder andere een website en Hyve had aangemaakt met de naam en foto van zijn slachtoffer. Perfect dus voor een blogpost, maar toen ik het vonnis wilde lezen, kreeg ik slechts: Deze uitspraak is ingetrokken door de centrale redactie.

Nu zag ik in de bespreking bij Solv de nodige namen en andere persoonlijke details genoemd. Vonnissen op rechtspraak.nl worden altijd geanonimiseerd, maar in dit geval was dat niet gebeurd. Alleen zou ik dan verwachten dat men het vonnis alsnog snel anonimiseert in plaats van het geheel weg te laten.

Mogelijkerwijs besloot de redactie dat de privacy van de slachtoffers dusdanig zwaar woog dat het hele vonnis maar offline moest. Jammer, maar begrijpelijk. Want het is toch een intrigerende uitspraak als je leest:

In het licht van bovenstaand, verbiedt de rechter [gedaagde] onder meer om zich in woord en/of geschrift, of dat nu via internet, weblog, e-mail, sms, krant, persoonlijke schrijvens en circulaires of anderszins is, uit te laten omtrent [eisers] of zijn relatie met (één van) hen of zijn gevoelens jegens één van hen.

(anonimisering door mij)

Arnoud

De tijd van graduated response tegen inbreuk op auteursrecht is gekomen, zo citeert Ars Technica de IFPI. Graduated response, in de VS ook wel bekend als three-strikes beleid, is een aanpak waarbij een provider bij gemelde inbreuk op rechten zelfstandig optreedt tegen de verantwoordelijke klant. Eerst met een waarschuwing, dan met een sommatie en dan met afsluiting van (een deel van) de internetdienstverlening. Zo’n systeem van waarschuwingen is in juli in Engeland ingevoerd.

Nu zie ik niet zo veel problemen met de klanten verplicht waarschuwen. Dat maakt de provider een doorgeefluik tussen klager en klant. In plaats van persoonsgegevens te moeten afgeven (met alle privacyimplicaties en -risico’s van dien) stuurt de provider langs de bekende weg de berichten door. De klant kan er dan zelf voor kiezen om direct te reageren. In de door Remy Chavannes voorgestelde Nomen Nescio-procedure zou de provider uiteindelijk ook de dagvaarding door moeten sturen, waarna de klant zelf gedaagd wordt.

Wat me wel zorgen baart, is het vervolg op “three strikes”, namelijk “you’re OUT”. Afsluiten van internet, of zelfs maar een deel daarvan, is een ingrijpende maatregel die alleen na een gerechtelijk vonnis opgelegd zou mogen worden. Recht op toegang is tenslotte een grondrecht, en daarin zijn inbreuken alleen toegelaten als die bij wet geregeld zijn. Ik zou zelfs zeggen in de strafwet, zodat je als internetter de hoogstemogelijke bescherming krijgt.

Arnoud

Vandaag weer een gastbijdrage van strafrechtadvocaat mr. A.H. (Bert) Staring van advocatenkantoor Krikke & Staring. Mooi inhakend op de discussie van dinsdag over Fok!.

Een recent voorbeeld van strafrechtelijke vervolging van een website exploitant is de zaak van Budget Webhosting en diens directeur uit Beverwijk. Deze exploitant weigerde op bevel van de Officier van Justitie op te treden tegen de smadelijke uitlatingen op de website van ene Ruud R., destijds woonachtig in Emmen, die zijn gal spuwde over een advocaat. Zo had deze Ruud R. een advocaat ondermeer uitgemaakt voor “psychopaat, rechter bedriegend advocatentuig die schuldig is aan dood door schuld” etc..

De Officier Justitie is tot vervolging van deze exploitant overgegaan en de zaak is in juli van dit jaar voorgekomen bij de Rechtbank Assen. De Rechtbank heeft de Officier van Justitie niet-ontvankelijk verklaard in de vervolging van Budget Webhosting. Tegen deze beslissing van de Rechtbank is door de Officier van Justitie hoger beroep ingesteld. De vragen die in dit verband rijzen zijn: In hoeverre een website exploitant of een andere tussenpersoon, die van een ander afkomstige gegevens die strafbare informatie bevatten doorgeeft of opslaat, het risico loopt zelf te worden vervolgd? Over welk soort delicten hebben we het dan en hoe kan vervolging worden voorkomen?

Het gaat hier dus om tussenpersonen die elektronische communicatiediensten verlenen bestaande in de doorgifte of opslag van gegevens die van een ander afkomstig zijn. Er zijn in dit verband drie vormen van dienstverlening te onderscheiden.

• Bij ‘mere conduit’ fungeert de dienstverlener slechts als doorgeefluik: hij geeft informatie door of verschaft toegang tot een communicatienetwerk. Onder ‘mere conduit’ vallen ook de automatische, tussentijdse en tijdelijke opslag van doorgegeven informatie, voor zover deze uitsluitend dient voor de doorgifte en niet langer duurt dan daarvoor redelijkerwijs noodzakelijk is.

• Bij ‘caching’ gaat het om het automatisch, tussentijds en tijdelijk opslaan van informatie om latere doorgifte daarvan aan andere gebruikers van de dienst doeltreffender te maken.

• Bij ‘hosting’ gaat het (tevens) om de langer durende opslag van verstrekte informatie, hetgeen een minder passieve rol van de tussenpersoon impliceert dan bij ‘mere conduit’ en ‘caching’.

Zoals gezegd gaat het om gegevens met strafbare informatie, bijvoorbeeld smadelijke, discriminatoire teksten dan wel afbeeldingen waarvan de opslag en doorgifte strafbaar is. Maar het kan ook gaan om bedreigende teksten. Een recent voorbeeld hiervan is de aangifte van Geert Wilders tegen de beheerder van de bekende digitale vriendennetwerk Hyves wegens de jegens hem gedane doodsbedreigingen door bezoekers van deze site. Zo zouden tientallen bezoekers op de ‘Anti-Wilders hyves’ hebben geschreven dat ze de politicus ‘een kogel door zijn kop zullen schieten als ze hem tegenkomen op straat.’. Het is evenwel nog onduidelijk of de beheerder van Hyves hiervoor zal worden vervolgd.

Betekent dit dan dat providers en exploitanten of andere tussenpersonen rücksichtslos kunnen worden vervolgd? Neen, de wet voorziet in een vervolgingsuitsluiting voor deze groep tussenpersonen. De achterliggende gedachte hierbij is de vrijheid van meningsuiting in een digitale omgeving zoveel mogelijk te ondersteunen door de neiging tot preventieve censuur door de tussenpersonen, uit angst voor vervolging, weg te nemen. Er moet evenwel aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan wil vervolging kunnen worden voorkomen.

Zo moet de tussenpersoon wel ‘als zodanig’ hebben gehandeld om gevrijwaard te kunnen zijn van vervolging. Dat betekent dat zijn optreden niet verder mag reiken dan ‘mere conduit’, ‘caching’ en/of ‘hosting’. Hij mag zich niet bemoeien met ontstaan, bestemming en/of inhoud van de doorgegeven of opgeslagen gegevens noch mag hij de opslag van gegevens onder zijn gezag of toezicht doen plaatsvinden. Bij ‘mere conduit’ en louter ‘caching’, die vooral passief van aard zijn, zal deze voorwaarde weinig problemen opleveren. Bij ‘hosting’, dat een actievere betrokkenheid bij de gegevens behelst, kan het lastiger zijn vast te stellen of aan de voorwaarde is voldaan. Indien de ‘hoster’ weet dat hij onwettige informatie opslaat, kan sprake zijn van zo’n nauwe betrokkenheid bij de gegevens dat hij niet meer een uitsluitend faciliterende rol speelt; hij treedt dan niet meer ‘als zodanig’ als tussenpersoon op. Ook samenwerking met een afnemer van de dienst om onwettige handelingen te verrichten, gaat het karakter van ‘als zodanig’ optreden te buiten. Kennis van het strafbare karakter van de informatie is evenwel geen onderdeel van de vervolgingsuitsluiting.

Daarnaast moet de tussenpersoon voldoen aan een bevel van de Officier van Justitie om alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs van hem kunnen worden gevergd om gegevens ontoegankelijk te maken. Maar dit bevel kan de Officier Justitie alleen geven als hij hiervoor toestemming heeft gekregen van de rechter.

Welnu, in de hier bovengenoemde zaak van Bugdget Webhosting had de Officier van Justitie weliswaar toestemming gevraagd aan de rechter maar deze niet gekregen. Toch heeft de Officier Justitie Budget Webhosting bevolen om op te treden tegen de smadelijke uitlatingen op de website van Ruud R.. Daar Budget Webosting dit bleef weigeren is de Officier Justitie tot vervolging overgegaan en is de zaak voorgekomen bij de Rechtbank Assen. Volgens de rechter te Assen is het Officier van Justitie hiermee over de schreef gegaan aangezien de vereiste toestemming voor een bevel ontbrak. Budget Webhosting is daardoor een beroep op een vervolgingsuitsluitingsgrond onthouden. Het OM had volgens de rechter dan ook niet tot vervolging mogen overgegaan. Het Openbaar Ministerie is daarom niet-ontvankelijk verklaard in de vervolging van Budget Webhosting. Tegen deze beslissing is de Officier van Justitie vervolgens in hoger beroep gegaan. Deze zaak krijgt dus nog een staartje.

mr. A.H. (Bert) Staring is partner van advocatenkantoor Krikke & Staring en gespecialiseerd in strafrecht.

Iedereen bedankt voor het meekiezen aan de mooiste cover twee weken terug. Het is de “alleen foto” geworden, zoals u hiernaast kunt zien. Deze wordt nu in definitieve, hoge kwaliteit gemaakt en daarna kan het zetten en drukken beginnen.

Het boek komt in september uit via Lulu.com en zal 24,95 gaan kosten. Maar speciaal voor alle lezers van deze blog maak ik graag een uitzondering. Wie voor 1 september 4 september 9:03 uur mij mailt met naam en adresgegevens en de belofte het bedrag over te maken naar mijn bankrekening, krijgt het boek voor slechts 19,95 (incl. porto) toegestuurd!

Het boek telt veertien hoofdstukken:

• De wet op internet
• Valkuilen voor bloggers
• Ruimte voor anderen
• Privacy en profielensites
• Hyperlinks, een linke boel?
• Auteursrecht op internet
• Eerlijk zullen we alles delen
• Creatief met auteursrecht
• Open source: terug naar de bron(code)
• Voorwaardelijk webgebruik
• Merkrecht.com
• Digitaal zakendoen
• Misdaad per PC
• Virtuele wereld, echte wet

Voor meer informatie, zie de homepage van ‘De wet op internet’ op mijn site. En ja, u mag deze URL overal doorvertellen natuurlijk.

Ik heb ook al een ISBN: 978-90-813360-1-7. Nu alleen nog afwachten hoe lang het duurt voordat dat in de catalogus van het Centraal Boekhuis zit. Iemand daar ervaring mee toevallig?

Arnoud

Gisteren verscheen bij Usarchy een mooi artikel over de usability van webwinkels. Mijn collega Steven Ras schreef mee.

Typisch geval: De webbouwer is net klaar met de nieuwe webwinkel van zijn klant. Hij is er trots op: Het bestelproces is een fluitje van een cent, de pagina’s zijn mooi minimalistisch en nergens irritante kleine lettertjes of knopjes. Maar dan krijgt de bedrijfsjurist lucht van de lancering…

Had onze webbouwer dan nooit van de Wet Koop op Afstand gehoord? Waarom waren de algemene voorwaarden niet prominent in beeld? En wist hij wel dat het niet voldoen aan de wettelijke informatieplichten tot een boete van duizenden euro’s kon leiden?

Lees verder in Internet recht en usability: meer overeenkomsten dan je denkt! bij Usarchy.

Arnoud

Vorige week besliste het Gerechtshof Amsterdam dat de domeinnaam www.112.nl bij de Staat mag blijven. Bram Heerink had deze domeinnaam lang geleden geregistreerd, maar vorig jaar had de Staat ineens bedacht dat zij een zwaarwegend belang hadden bij deze domeinnaam. In mei vorig jaar moest Heerink de domeinnaam afstaan aan de Staat. Dat vonnis is nu in hoger beroep bekrachtigd. Het is nog onduidelijk of het ministerie 112.nl in de toekomst gaat gebruiken, aldus Nu.nl.

Het Hof lijkt hier terug te gaan naar wat Hugenholtz de Utrechtse belangenafweging noemt: de eigenaar heeft slechts een gering belang bij de domeinnaam en de eisende partij juist een groot belang, dus de domeinnaam moet worden afgestaan (Passies/Gaos).

Een vordering toekennen puur op basis van deze belangenafweging zou niet snel moeten lukken. Er moet allereerst iets onrechtmatigs zijn gebeurd. Pas daarna kan eventueel worden besloten om een recht naar een ander over te laten gaan. Het Hof grijpt dan ook naar de al eerder bepleite figuur van ‘misbruik van bevoegdheid’ (art. 3:13 BW). Wie misbruik maakt van eigendoms- of andere rechten, kan teruggefloten worden. In het “Watertoren-arrest” uit 1936 werd bijvoorbeeld een man verboden een grote, niet-functionele watertoren te bouwen om daarmee zijn buurman dwars te zitten. Maar misbruik van bevoegdheid is wel zeer uitzonderlijk, en ik vind dat het Hof al te snel aanneemt dat Heerink misbruik maakte van de mogelijkheid www.112.nl te registreren.

De motivatie lijkt neer te komen op het feit dat Heerink geen belang had opgegeven om de domeinnaam te mogen gebruiken. Daar tegenover staat een zwaarwegend belang van de Staat om 112.nl te kunnen beheren, want “het publiek [zal] geneigd zijn de domeinnaam www.112.nl te associëren met een website van de Staat.” Het is mij niet duidelijk waarom. Zoals Chavannes al eerder opmerkte, wie een ambulance nodig heeft, bezoekt geen overheidswebsite. En wie voorlichting wil, zal de URL gebruiken die in de overheidsspotjes en folders genoemd wordt: sos112.nl (waar 112.nl nu naar doorlinkt, dus zelfs de Staat ziet weinig waarde voor 112.nl).

Maar zelfs als we aannemen dat heel Nederland op www.112.nl de officiële 112-site zou verwachten, dan nog mag dat geen reden zijn om www.112.nl maar over te zetten naar de Staat. Ook niet als de eigenaar er geen plannen mee heeft. Het gaat er immers niet om of de eigenaar er veel of weinig belang bij heeft, maar of deze redelijkerwijs niet deze domeinnaam had mogen claimen. En dat is wel even een strengere eis dan “u doet er niets mee, dus geef maar af”.

Anton Ekker van Solv zegt nog:

Hoewel dit oordeel op zichzelf begrijpelijk is, dient de rechter in domeinnaamzaken mijns inziens terughoudend te zijn met het toewijzen van een vordering tot overdracht op basis van een belangenafweging. De regelgeving met betrekking tot domeinnamen voorziet immers in welomschreven uitzonderingen op het “wie het eerst komt, die het eerst maalt”-beginsel waar de houder zich op beroept. Opvallend is dan ook dat het Hof hier weinig over zegt.

Arnout Veenman hoopt op een gang naar de Hoge Raad door Heerink.

Dat zou geweldig zijn, want zover ik weet heeft de Hoge Raad tot nu toe nog geen uitspraken gedaan in domeinnaam geschillen en die jurisprudentie kunnen we dus goed gebruiken!

Wat vinden jullie? Had Heerink destijds moeten weten dat hij de Staat grote schade zou toebrengen zonder enig eigen nut of noodzaak om www.112.nl te moeten hebben? Of had de Staat gewoon moeten betalen om deze zoveelste slordigheid met domeinnamen recht te zetten?

Arnoud